نامگذاري اسيدهاي معدني - نامگذاري بنيانهاي اسيدي

                                                  بسمه تعالي

                                           نامگذاري اسيدهاي معدني

دانش آموزان توجه كنيد كه نامگذاري تركيبات شيميايي با قاعده ي معروف IUPAC ( آيوپاك)1 در جهان پذيرفته شده است. اسيدهاي معدني را نيز هنگام نامگذاري،   به دو دسته دوتايي و سه تايي (اكسيژن دار) تقسيم مي كنند.

نامگذاري اسيدهاي دوتايي:

 

اسيدهايي چون HF و HCl و HBr  و HI و H2S     طبق روش زيرنامگذاري ميكنيم:

                                        هيدرو + ريشه نام نافلز + يك + اسيد  

 

 مثال :           H2S                 به          هيدروسولفوريك اسيد           معروف است

**************************************************

نامگذاري اسيدهاي اكسيژن دار :

اين اسيدها از سه عنصر تشكيل شده اند: نافلز هيدروژن اكسيژن

براي نامگذاري اين اسيدها، دانستن عدد اكسايش نافلز مركزي ضروري است و طبق يكي ازروشهاي زير عمل مي كنيم :

الف اگر نافلز،  عدد اكسايش كمترخود رادر فرمول داشته باشد:

ريشه نام نافلز + -و  + اسيد

                    

                  

 مثال  : HNO2     كه نيتروژن  عدد اكسايش  3+ (و نه 5+) را دارد :         نيترو اسيد        

H2SO3                          كه گوگرد عدد اكسايش 4+ ( و نه 6+)  را دارد :                سولفورو اسيد

              H3PO3     كه فسفر عدد اكسايش 3+ ( و نه 5+) را  داردد :    فسفرو اسيد

ب اگر نافلز ، عدد اكسايش بيشتر خود را در فرمول داشته باشد :

 ريشه نام نافلز + -يك + اسيد

 

 

 

                                                                                                                                                                       

 

 

مثال :  HNO3     كه نيتروژن عدد اكسايش 5+ را دارد :                  نيتريك اسيد

            H2SO4     كه گوگرد عدد اكسايش 6+ را دارد :             سولفوريك اسيد

             H3PO4    كه فسفر عدد اكسايش 5+ را دارد :               فسفريك اسيد

ج – اگر نافلز همانند هالوژنها بجز (F ) مثل كلر و برم و يد علاوه بر عدد كمتر و بيشتر، دو عدد اكسايش كمترين و بيشترين را نيزداشته باشد (1و3و5و7)

 براي كوچكترين عدد اكسايش، پيشوند   "هيپو" به ابتداي نام اسيد قسمت الف  مي افزاييم:

            مثال : HClO كه كلر عدد 1+ را دارد :       هيپوكلرواسيد

 براي بزرگترين عدد اكسايش پيشوند " پر" به ابتداي نام اسيد قسمت ب مي افزاييم :

            مثال :HClO   كه كلر عدد 7+ را دارد :      پركلريك اسيد

                                             بنيان هاي اسيدي

 اگر اسيد اكسيژن دار ، هيدروژن اسيدي را از دست بدهد ، به آنيوني تبديل مي شود كه در اصطلاح به آن  "بنيان اسيد"  مي گويند.

 

محاسبه ي عدد اكسايش نافلز مركزي در اسيد يا بنيان اسيد  طبق فرمول زير محاسبه

مي شود:    

           تعداد بار تعداد Hها دوبرابر تعداد اكسيژن ها  = عدد اكسايش نافلز

 

مثال :   در سولفوريك اسيد                    H2SO4    

                                                     6+ = 2- (2*4) =   عدد اكسايش گوگرد   

   در بنيان هيدروژن سولفات          HSO4    

                                                 6+ = 1- 1-  (2*4) = عدد اكسايش گوگرد

 

نكته مهم : در اسيدها و بنيان اسيد مربوطه اش ،عدد اكسايش نافلز تغييري نميكند.

 

                                                                                                     

                                                                                                       نامگذاري بنيانهاي اسيدي

براي نام بنيان از اسيد مربوطه اش كمك مي گيرند:

اگر پسوند نام اسيد "-يك " بود ، كلمه اسيد را برداشته و پسوند" –يك"  را به  "-ات" تبديل

مي كنيم :    سولفوريك اسيد         H2SO4        

                  سولفات                       SO42_

               هيدروژن سولفات             HSO4-

اگر پسوند نام اسيد "-و " بود ، كلمه اسيد را برداشته و پسوند   "-و"   را  به      "-يت" تبديل مي كنيم:

     سولفورواسيد         H2SO3     

    سولفيت                 SO32_    

هيدروژن سولفيت           HSO3-

                                                                              

1-  IUPAC         :  اتحاديه بين المللي شيمي محض و كاربردي                                                              

نامگذاري اسيدهاي معدني - نامگذاري بنيانهاي اسيدي

                                                  بسمه تعالي

                                           نامگذاري اسيدهاي معدني

دانش آموزان توجه كنيد كه نامگذاري تركيبات شيميايي با قاعده ي معروف IUPAC ( آيوپاك)1 در جهان پذيرفته شده است. اسيدهاي معدني را نيز هنگام نامگذاري،   به دو دسته دوتايي و سه تايي (اكسيژن دار) تقسيم مي كنند.

نامگذاري اسيدهاي دوتايي:

 

اسيدهايي چون HF و HCl و HBr  و HI و H2S     طبق روش زيرنامگذاري ميكنيم:

                                        هيدرو + ريشه نام نافلز + يك + اسيد  

 

 مثال :           H2S                 به          هيدروسولفوريك اسيد           معروف است

**************************************************

نامگذاري اسيدهاي اكسيژن دار :

اين اسيدها از سه عنصر تشكيل شده اند: نافلز هيدروژن اكسيژن

براي نامگذاري اين اسيدها، دانستن عدد اكسايش نافلز مركزي ضروري است و طبق يكي ازروشهاي زير عمل مي كنيم :

الف اگر نافلز،  عدد اكسايش كمترخود رادر فرمول داشته باشد:

ريشه نام نافلز + -و  + اسيد

                    

                  

 مثال  : HNO2     كه نيتروژن  عدد اكسايش  3+ (و نه 5+) را دارد :         نيترو اسيد        

H2SO3                          كه گوگرد عدد اكسايش 4+ ( و نه 6+)  را دارد :                سولفورو اسيد

              H3PO3     كه فسفر عدد اكسايش 3+ ( و نه 5+) را  داردد :    فسفرو اسيد

ب اگر نافلز ، عدد اكسايش بيشتر خود را در فرمول داشته باشد :

 ريشه نام نافلز + -يك + اسيد

 

 

 

                                                                                                                                                                       

 

 

مثال :  HNO3     كه نيتروژن عدد اكسايش 5+ را دارد :                  نيتريك اسيد

            H2SO4     كه گوگرد عدد اكسايش 6+ را دارد :             سولفوريك اسيد

             H3PO4    كه فسفر عدد اكسايش 5+ را دارد :               فسفريك اسيد

ج – اگر نافلز همانند هالوژنها بجز (F ) مثل كلر و برم و يد علاوه بر عدد كمتر و بيشتر، دو عدد اكسايش كمترين و بيشترين را نيزداشته باشد (1و3و5و7)

 براي كوچكترين عدد اكسايش، پيشوند   "هيپو" به ابتداي نام اسيد قسمت الف  مي افزاييم:

            مثال : HClO كه كلر عدد 1+ را دارد :       هيپوكلرواسيد

 براي بزرگترين عدد اكسايش پيشوند " پر" به ابتداي نام اسيد قسمت ب مي افزاييم :

            مثال :HClO   كه كلر عدد 7+ را دارد :      پركلريك اسيد

                                             بنيان هاي اسيدي

 اگر اسيد اكسيژن دار ، هيدروژن اسيدي را از دست بدهد ، به آنيوني تبديل مي شود كه در اصطلاح به آن  "بنيان اسيد"  مي گويند.

 

محاسبه ي عدد اكسايش نافلز مركزي در اسيد يا بنيان اسيد  طبق فرمول زير محاسبه

مي شود:    

           تعداد بار تعداد Hها دوبرابر تعداد اكسيژن ها  = عدد اكسايش نافلز

 

مثال :   در سولفوريك اسيد                    H2SO4    

                                                     6+ = 2- (2*4) =   عدد اكسايش گوگرد   

   در بنيان هيدروژن سولفات          HSO4    

                                                 6+ = 1- 1-  (2*4) = عدد اكسايش گوگرد

 

نكته مهم : در اسيدها و بنيان اسيد مربوطه اش ،عدد اكسايش نافلز تغييري نميكند.

 

                                                                                                     

                                                                                                       نامگذاري بنيانهاي اسيدي

براي نام بنيان از اسيد مربوطه اش كمك مي گيرند:

اگر پسوند نام اسيد "-يك " بود ، كلمه اسيد را برداشته و پسوند" –يك"  را به  "-ات" تبديل

مي كنيم :    سولفوريك اسيد         H2SO4        

                  سولفات                       SO42_

               هيدروژن سولفات             HSO4-

اگر پسوند نام اسيد "-و " بود ، كلمه اسيد را برداشته و پسوند   "-و"   را  به      "-يت" تبديل مي كنيم:

     سولفورواسيد         H2SO3     

    سولفيت                 SO32_    

هيدروژن سولفيت           HSO3-

                                                                              

1-  IUPAC         :  اتحاديه بين المللي شيمي محض و كاربردي